PAWŁOWICE

Miejscowość Pawłowice położona jest nad rzeką Mierzawą. Należy do gminy Sędziszów, powiatu Jędrzejów województwa Świętokrzyskiego. Jest to województwo położone w południowo – wschodniej części Polski. Pawłowice sąsiadują ze wsiami: Łowienia, Boleściwe, Borszowice oraz Sędziszowem. Historia Pawłowic sięga czasów średniowiecza. Wtedy to wieś należała do władz wojskowych. Za panowania władz Konrada Mazowieckiego była to posiadłość rodu Jastrzębców. Później krótko należała do Borków, ale już w XVI wieku były własnością rodu Rejów z Nagłowic. W 1615 roku dziedzicem Pawłowic był Andrzej Rej – syn Mikołaja – poety. W początkach XVIII wieku majątek na krótko przeszedł w ręce Humięckich a następnie stał się własnością Oraczewskich, którzy pozostają tu do około 1875 roku. Z tego rodu najbardziej znani byli: Stanisław (1707 – 1772) pułkownik wojsk koronnych, starosta rogowski, który ufundował połowę kościoła w Sędziszowie: jego synowie: Feliks, kawaler Orderu Orła Białego (zm. 1812), Ignacy (1743 – 1779) szambelan Jego Królewskiej Mości, poseł na Sejm Czteroletni, starosta rogowski, dziedzic Pawłowic, Boleścic i Piołunki. Po śmierci Feliksa posiadłość zamieszkuje wdowa po Ignacym wraz z córkami: Zofią, Katarzyną, Barbarą, Felicją, Konstancją i Marią, której syn Józef w 1811 roku zostaje właścicielem Pawłowic, Boleścic i Piotrkowic. W 1875 roku wnuk Józefa – Paweł, który podczas powstania styczniowego o mało nie został rozstrzelany przez Bończę w Sędziszowie sprzedaje Pawłowice i Boleściwe rodzinie Chwalibogów. Ponieważ Paweł to często pojawiające się imię przypuszcza się, że właśnie od tego imienia pochodzi nazwa Pawłowice. Po zakupie Pawłowic i okolicznych wiosek Stefan Chwalibóg oddaje posiadłość synowi Władysławowi, który w 1892 roku zbudował pałac i założył rozległy park. Jedną z córek Władysława była Izabela, która po śmierci ojca zostaje dziedziczką. Wyszła za mąż za wdowca, z Piotrkowic p. Dobrowolskiego, który dzięki temu małżeństwu stał się właścicielem Pawłowic. Mają trzech synów: Władysława, Jerzego i Andrzeja. Po parceli majątku pani Dobrowolska z synami (mąż już nie żył) wyjeżdża do Gdańska. W czasie II wojny światowej we dworze zorganizowano tajne nauczanie w liceum i gimnazjum. Po zakończeniu wojny w budynku dworu miała swą siedzibę Gromadzka Rada Narodowa, której przewodniczącym był Bolesław Siekiera, rachmistrzem rolnym była Zofia Matyśkiewicz. Rada została rozwiązana i przeniesiona do Sędziszowa w 1959 roku, Uniwersytet Ludowy, którego organizatorem i dyrektorem był Waldemar Babinicz. Szkoła w tym czasie mieściła się w poniemieckim baraku. Dopiero po przeniesieniu Uniwersytetu Ludowego do Rożnicy w 1950 roku organizuje się w budynku dworku szkołę. Pierwszym kierownikiem był pan Malec, następnie do 1969 roku pani Zofia Bieda. Od 1969 roku kierownikiem a w latach 80 – tych dyrektorem szkoły i przedszkola była p. Janina Wylot. Po niej funkcję tę pełniły p. Dorota Tatarczuch, Małgorzata Ejsmond. Obecnym dyrektorem szkoły jest p. Ewa Kęcka. W 1964 roku w Pawłowicach powstaje kółko rolnicze, wcześniej powołana zostaje Ochotnicza Straż Pożarna, której komendantem zostaje Franciszek Gajom a następnie Henryk Kowalski, aż do rozwiązania straży. W 1953 roku założono także Spółdzielnię Produkcyjną, której przewodniczącym był Jan Rosół. Obecnie wieś składa się z około 100 gospodarstw rolnych, liczy około 360 mieszkańców. Oprócz właściwych Pawłowic w skład sołectwa wchodzi jeszcze kilkanaście domów wsi Zagaje. We wsi przeważają średnie, 3, 4 lub 5 hektarowe gospodarstwa. Kilku gospodarzy nastawiło się na produkcję mleka. Mieszkańcy Pawłowic utrzymują się głównie z rolnictwa. Kilkanaście osób znalazło także zatrudnienie w powstałej w latach 70 – tych fermie drobiu, która zajmowała się hodowlą drobiu. Obecnie zakład został sprywatyzowany. Właścicielem jest Jan Uliński, który zajmuje się hodowlą strusi. Obecnie Pawłowice mają piękny wygląd, jest droga asfaltowa, która łączy ludzi z Sędziszowem i pozwala na dobrą komunikację. W XIX wiecznym pałacu mieści się nadal szkoła podstawowa. Otacza ją malowniczy park z około 1900 roku z pięknymi okazami drzewostanu i pozostałościami stawów.

Artykuł Seweryna Borkiewicza i Inż. Zygmunta Linowsakiego.