Serwis Regionalny Miasta Sędziszów

Dawniej Bleszczyce, Boleszyce leżą nad rzeką Mierzawą, w dawnym pow. księskim na trakcie Wodzisław - Włoszczowa, obok toru kolejowego Sędziszów - Jędrzejów. Boleścice, wraz z folw. Zapusta .i Ołpice vel Olpicz (dziś nie istniejący, był położony na zbiegu granic Deszna, Boleścic i Wojciechowic), łącznie posiadały około 1500 mórg. W 1827 r. było w Boleścicach, 32 domy i 212 mieszkańców. Nazwa pochodzi od Jastrzębców Boleściców, których Konrad Mazowiecki sprowadził w czasie walk o tron krakowski. Głównym i pierwszym gniazdem tej kolonizacji musiała być wieś Boleścice. Potomkami tych Boleściców są w ziemi Krakowskiej Kulowie, h. Jastrzębiec, ze Skroniowa i Kościanowie z Sędziszowa, którzy do 17 w. dotrwali i założyli całą kolonię Jastrzębców w tej części wojew. Krakowskiego. Paprocki pisze, że w kościele Jędrzejowskim jest płyta jakiegoś dygnitarza kościelnego 1206 r., na płycie herb Jastrzębiec, - ten zapewne jeszcze nie należał do Konradowych rycerzy. W 14 w. w Boleścicach spotykamy Śląskich Pilawitów, osadników Henryka Brodatego. Z nich Piotr, Stefan i Mikołaj, synowie Jana, Trojan, Piotr, synowie Stefana i Mścisław, którzy udowodnili swoje szlachectwo, wszyscy wspomniani są w aktach krakowskich 1374 - 1385 r. W końcu 15 w. i w 16 w. właścicielami Boleścic są Borkowie, h. Wąż, wywodzą się z sąsiedniego Trzcieńca. Założyciel rodu Borek zmarł w 1403 r. Właścicielami Boleścic byli potomkowie Borka - w 16 w., a mianowicie: Mikołaj Borek, którego Piekosiński wymienia jako właściciela Boleście. Mikołaj, właściciel Boleście, był zdaje się żonaty z Zofją z Bolmina i miał dzieci: Samuela i Elżbietę, którym rodzice wystawili pomnik w Jędrzejowie. Mikołaj był prócz tego współwłaścicielem wsi: Sieńska, Trzcieńca i Piołunki. Od Borków przechodzą Boleścice do Kempskich, h. Gryf, wywodzących ród swój z Kempy, w powiecie. Proszowskim. Pisali się oni i z Rakoszyna, do których tenże przez długi czas należał. Andrzeja Kempskiego, dziedzica Rakoszyna, syn Kacper, sędzia gr. chęciński 1581 r. jest do śmierci to jest do mniej więcej 1620 - 1624 r. wł. Boleścic I Olpic. W 1624 r. dzielą się synowie jego Stanisław i Jan, zrodzeni z Jadwigi z Fulsztyna. Od Kempskich przechodzą Boleścice do rodziny Rozenów de Rożnow h. Gryf, potomków Gryfitów z pod Jędrzejowa, dawnych w 13 i 14 w. posiadaczy Ossowy i Borowa, którzy Boleścicami władają między 1630 - 1665 r. Potem do możnej rodziny Oraczewskich z Przybysławic, która od najdawniejszych czasów w województwie Krakowskim zamieszkiwała. Wydała ona wielu ludzi zasłużonych, dostojników świeckich i mężów stanu, a przez kilka wieków znaczne włości powiecie jędrzejowskim i kieleckim posiadała .Już Stanisław Oraczewski urodz. w 1644 r. zmarły w 1684 r. dziedzic Bełku, Grudzyn i Kazimierzy Małej, był posiadaczem Boleścic, Rożnicy i Nowej Wsi, on kupił pierwszy Boleścice syn jego Adam, urodzony z Konstancji Grabkowskiej, wojski Krakowski (1670 - 1723), był właścicielem Boleścic prócz tego posiadał on Bełk, Kowalów, Pękosław, Nową Wieś i pozostawił syna Stanisława, urodzonego w 1707 r., zmarłego w 1772 r., pułkownika wojsk koronnych, starostę rogowskiego, urodzonego z Krystyny Piegłowskiej, kasztelanki oświecimskiej, był on właścicielem Boleścic części Piołunki, Piekar, Ściborzyc, Dalowic, Balic, Sędziszowa, gdzie w kościele, fundowanym w części przez niego i w części przez Urszulę z Morstinów Dembińską, słynną starościnę woibromska w 1778 r., znajduje się piękny pomnik jego i żony. Stanisław. Oraczewski z Elżbiety Miaskowskiej zostawił dwóch synów: Feliksa zmarłego w 1812 r., ostatniego posła Rzeczypospolitej we Francji, Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego, wizytatora szkół, kawalera orderu Orla Białego, ożenionego z francuską Du Chayelles i Ignacego, szambelana króla Stanisława Augusta, posła na Sejm czteroletni, dziedzica Boleścic i innych włości. Następnie właścicielem Boleście był syn Ignacego, urodzony z kasztelanki Barbary Siemianowskiej, Józef, oficer wojsk polskich, właściciel Boleścic, Pawłowic i innych włości. Umarł w 1811 r., ożeniony z Krystyną z Brzezia Russocką, miał on siostry: Zielińską, Paprocką i Marię za Wincentym Trembeckim, szambelanem Stanisława Augusta i brata Antoniego. Syn Józefa Oraczewskiego Edward, urodzony w 1809 r. zmarły 1872 r., był właścicielem Pawłowic i Boleście, po nim dziedziczył syn Paweł, późniejszy kanonik Katedry Kieleckiej z hr. Hortensji Wielopolskiej urodzony, który po roku 1863 przywdziawszy suknię kapłańską, sprzedał Boleścice 1874 r. za rb. 48.000. Stefanowi Chwalibogowi, właścicielowi Sędziszowa, a sam, jako kanonik kielecki, żywota dokonał. W końcu 19 wieku od Władysława Chwaliboga, syna Stefana, kupił Boleścice Władysław Helcel, po nim był r. 1902 Jan, syn Michała Zbijewski, który kupił za rb. 59.200, Jego spadkobierca hr. Michał Komorowski zamienił Boleścice na Nakło, należące do spółki kilku udziałowców. W zamianie tej Boleścice dostały się Borkowskim Piotrowi i Janowi. W Boleścicach jest stary dwór z łamanym dachem z 18 wieku, położony nad samą rzeką Mierzawą wśród starego parku. W 17 w. przebywał często tu poeta Wezpazjan Kochowski u swoich krewnych Oraczewskich, o czym szerzej pomówimy przy Pawłowicach.

Artykuł Seweryna Borkiewicza i Inż. Zygmunta Linowsakiego